Жансая ЕСМАҒАНБЕТ

jansaya_esmaganbet

Ақтөбеде түрмеде отырған “Шалқарлық төрттіктің” бірі Ерлан Мамытов тағы да қосымша жаза арқалады.  23 жылға сотталған ер адам жазасын өтеп жатқандарға  терроризмді насихаттаған.

Айта кетелік, 41 жастағы  Ерлан Мамытовтың есімі көпшілікке  “Шалқарлық төрттік” атымен 2012 жылдан бері таныс. Сол жылы ол сыбайластарымен бірге Қылмыстық Кодекстің “ Адам ұрлау”, “Зорлау” және  “Адам өлтіру” баптарымен кінәлі деп танылып, 23 жылға сотталған еді.

                                         Оқиға қалай болды?

Дүйім Ақтөбені дүрліктірген адам шошырлық оқиға 2009 жылы болған еді. Сол кезде Шалқардың төрт тұрғыны бірнеше адамды  өлтірді деген күдікпен қамауға алынған. Жігіттер әйелдерді қала сыртына алып шығып, кейін зорлап өлтірген. Шалқарлық баскесерлер құрбандарының бірін  Шалқар көліне батырып өлтірсе, екіншісін өртеп жіберген, ал үшіншісін жерге көміп тастапты. Қылмыстық топ мүшелері жәбірленушілердің бірімен қала шетінде алкогольдік ішімдік ішкен. Жанжалдан кейін ер адамдар әйелді көлге батырып, кейін денесін қамыстың арасына лақтырып жіберген. 2012 жылы шыққан сот үкіміне сәйкес, 32 жастағы Сағдат Қоразбеков пен 30 жастағы Жасұлан Мамытов өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Ал 27 жастағы Ерлан Мамытов пен 31 жастағы Нұрлан Мамытов 23 және 25 жылға түрмеге жабылған. Кейін  Ерлан Мамытовтың аты  тағы аталды. Маңғыстау облысындағы қатаң режимді колонияда жазасын өтеп жатқан  ол  2019 жылы түрмедегі ұстау жағдайларына шағымданып, видеоүндеу жариялаған еді.

Қандай айып тағылды?

Бұл жолы  Ерлан Мамытовқа  Қылмыстық кодекстің 256-бабының 1-бөлігі(“Терроризмді насихаттау”) және     174-бабының 1-бөлігі(“Әлеуметтік, ұлттық, рулық, нәсілдік, топтық немесе діни алауыздықты қоздыру”) бойынша айып тағылды. Қылмыстық іс Ақтөбе қаласының №2 сотында  қаралды. Сот құжаттарына сүйенсек, 41 жастағы ер адам ислам дініндегі ханбали мазхабына негізделген радикалды салафизм ағымының идеяларын  ұстанып, Ақтөбедегі  №8 түзеу мекемесінде жазасын  өтеп жатқандарға терроризмді насихаттаған. Ол діндарларды  діни себептерге байланысты қарулы қақтығыстарға қатысуға шақырған.

• Ерлан Мамытов “теологтар мұсылмандар арасында бүлік тудырып, мұсылман ақидасына - сенім негіздеріне сызат түсіру арқылы мұсылман жамағатын іріткіге ұшыратуда” деп айыптаған. Сонымен қатар ол діни себептерге байланысты қарулы қақтығыстарға қатысу мен оны жүргізудің қажеттілігі туралы идеяларды насихаттаған. Түрмеде жазасын өтеушілерге  футбол ойынының кәпірлік - яғни күпірлікке тән ойын екенін айтқан. Оның айтуынша, футбол сияқты “кәпірлік шоу” мұсылмандар арасында алауыздық туғызады, бұл мүміндерге рұқсат етілмеген.  Осы спорт түріне қатысудың орнына құранды оқып-үйренуді, зікір айтып, рухани тазарып, күш-қуат алуға шақырып, оларға қарсы діни араздық пен алауыздық таныту қажеттігін мәлімдеген. Сондай-ақ ол түзету мекемесінің қызметкерлеріне, қылмыстық әлемде ерекше мәртебеге ие тұлғаларға  физикалық күш қолдануға дайын екенін білдірген,-делінген іс құжаттарында.

Жазасын өтеуші қалай ақталды?

Сот отырысында Ерлан Мамытов өзіне тағылған айыпты мойындады. Айтуынша, 2024 жылдың желтоқсанында Ақтөбедегі  №8 түзеу мекемесінде жазасын өтеп жатқан үш адаммен тәртіптік изоляторда сөйлескен. Алайда ол кезде өзінің терроризмді насихаттап, діни алауыздықты қоздырып жатқанын білмегенін айтты.

-Қылмыстық іс бойынша жинақталған дәлелдемелерге дау келтірмеймін. Жасырын тергеу әрекетінің шеңберінде алынған аудиожазбалардан  өзімнің  дауысымды таныдым.  Жасаған іс- әрекетіме өкінемін. Соттан жеңіл жаза тағайындауды сұраймын. Сотта куәлар тәртіптік изоляторда Ерлан Мамытовпен бірге отырғандарын, алайда ұзақ уақыт өткендіктен нақты не жөнінде әңгімелескендерін  ұмытып қалғандарын айтқан. Кешенді сот дінтанушылық сараптама қорытындысына сәйкес, зерттелген материалдардың мәтіндеріндегі идеялар дінінің радикалды салафизм ағымына тиесілі екені көрсетілген. Онда терроризмді насихаттау   және діни алауыздықты қоздыру белгілері бар.

                                                Сот үкімі қандай?

Сотта белгілі болғандай, Ерлан Мамытов 2025 жылдан бастап “Диссоциалды тұлғалық бұзылыс” диагнозыменпсихоневрологиялық есепте тұрады.  Бұл психикалық бұзылыс қоғам ережелерін жиі елемеу, агрессия, жауапкершіліктің төмендігі сияқты мінез-құлық ерекшеліктерімен сипатталады. Алайда сот психолого-психиатриялық сараптама нәтижесі бойынша, сотталушы мәжбүрлі емдеуді қажет етпейді. Белгілі болғандай, сотталушының әлі 8 жыл 9 айға жуық  жаза мерзімі өтелмеген.  Ақтөбе қаласының №2 сотының судьясы Аян Құсаев қылмыстық істі қарап, 1985 жылы туған Ерлан Мамытовты кінәлі деп тапты. “Шалқарлық төрттіктің”  бірі жазасының өтелмеген бөлігі ішінара қосылып, түпкілікті 18 жыл 4 айға  бас бостандығынан айырылды. Оның әрекетінде қылмыстардың қауіпті қайталануы танылды. Сотталушы жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі барынша жоғары мекемесінде өтейді. Сот үкімі заңды күшіне енді.

Мұғалжар ауданы, Қандығаш қаласының тұрғыны  салафизм бағытын ұстанып, дін жолында жүргендерге терроризмді насихаттаған. Сот үкімімен  38 жастағы ер адам  5 жылға бас бостандығынан айырылды.

Жансая ЕСМАҒАНБЕТ

jansaya_esmaganbet

Қылмыстық іс Мұғалжар ауданының сотында қаралды. Тергеу органдары  38 жастағы Медет Даржановқа  Қылмыстық Кодекстің 174-бабының 1-бөлігі (“Әлеуметтік, ұлттық, рулық, нәсілдік, топтық немесе діни алауыздықты қоздыру”)және 256-бабының 1-бөлігі (“Терроризмді насихаттау”) бойынша айып тақты. ҚР ҰҚК Ақтөбе облысы бойынша департаменті қызметкерлерінің арнайы іс шаралары барысында Мұғалжар ауданы, Қандыағаш қаласының тұрғыны ислам дініндегі салафизм ағымының идеяларын ойына сіңіріп, терроризмді насихаттайтын радикалды идеологияның ықпалында болғаны анықталған. Сонымен қатар ол Қазақстан Республикасының ұстанатын зайырлы бағытын, аралас ұлт, дін өкілдерінің бір қоғамда татулықта өмір сүруін өзінің діни ұстанымына қарама-қайшы деп есептеп, радикалды идеологияның көзқарасын ұстанатын жақтастарын көбейту мақсатында діндарларға терроризмді насихаттамақ болған. Іс құжаттарына қарағанда, ол 2024 жылдың шілде-қазан айларында  құрылыс алаңында ауылдастарына ислам дінін ұстанбайтын тұлғаларды кәпір, тағут, мушриктер деп айыптап, оларды өлтіру қажеттігін айтқан. Сондай-ақ ол діндарларға  діни себептер бойынша адамды өлтіру, зорлық-зомбылық жасауға  Ислам дінінде рұқсат берілгендігін айтқан. Кешенді сот-дінтанушылық сараптаманың  қорытындысына сәйкес, оның мәлімдемелерінде терроризмді насихаттау белгілері бар.

 “Діни білімім аз болғандықтан, қателестім”

Сот отырысы кезінде Медет Даржанов Қазақстанның ұстанып отырған зайырлы бағытына қарсы келгендігін айтып, өз қылмысын мойындады.

-Тергеу кезінде және сотта да өз кінәмді түсініп, толық мойындадым. Діни білімім  аз болғандықтан,  қателестім. Қазіргі отбасымда 2 балам бар. Бұрынғы 2 отбасымның  әрқайсысында 1 баладан бар.  Оларға алимент төлеймін.Жалпы 4 баланың әкесімін. Отбасыма  оралғым  келеді. Маған  жеңіл жаза тағайындасаңыздар екен, -деді ол сотта.

“Сотталушы бұрын такфирлік ағымда болған”

Сотқа дейінгі тергеп-тексеру кезінде Мұғалжар аудандық дін орталығының басшысы Әділет Маусымовтан куә ретінде жауап алынған. Ол Медет Даржановтың салафи бағытын ұстанатынын айтқан.

- Мен Медет Даржановты  2024 жылдың қараша айынан бастап танимын. Онымен діндар адамдарды деструктивті діни ағымдардан оқшаулап, алдын алуға бағытталған жұмыстарға сәйкес профилактикалық мақсатта кездестім. Оның діни көзқарасы-салафи бағытта. Бұрын такфирлік бағытта болған. Кездесу барысында такфирлік бағыты бәсеңдегенін аңғардым. Ол күмәнданып сөйлескендіктен, ашылып ештеңе айтпады. Оған Ханафи мазһабының тиімділігі туралы түсіндіргенінде ол үнсіз тыңдап, артық сұрақ қоймады. Мүфтияттың ұстаздарының уағыздарын мүлдем тыңдамағандығын, Үкіметке жұмыс жасап жүргендіктен ғана ұйымдастырылған профилактикалық шараларға амалсыздан қатысқандығын айтты. Әбу Ханифа мазһабының құндылықтары бойынша жүргізілген түсіндірмелік жұмыстардың ешқайсысын қолдамады. Кездесу барысында үндемей іштей қарсылық білдірген сыңай танытты. ҚР ұстанып отырған саясатын, зайырлы қоғамда татулықта өмір сүру қажеттігін толық түсіндіргенде ешқайсысын қабылдамады. Қандыағаш қаласындағы мешіттің имамдарынан да білім алмаған,-деді ол.

Теолог: “Одан вахабизмге тән қасиеттерді байқадым”

Сот отырысы кезінде “Ихсан” оңалту орталығының теологынан да жауап алынды.

-2025 жылдың сәуір айында Медет Даржановпен Қандыағаш қаласында орналасқан киім тігін фабрикасында таныстым. Ол сол жерде күзетші болып жұмыс істеп жүрді. Діни бағыт бойынша онымен 2 рет кездестім. Ол деструктивтік ағымдағы адам болды. Оңалту жұмыстары барысында ол өзін Мушаббиһпін деп айтты. Мушаббиһ деген Алла тағаланы жаратылысқа ұқсату болып табылады. Бұлай негізінде адасушы топтар айтады.Оның бойынан вахабизмге тән қасиеттерді  байқағанмен, басқа жағымсыз қылықтарын  көрген жоқпын.  Медет Даржанов толыққанды Әбу Ханафи мазһабымен келіспейді. Ол  діни білімді ұстазсыз алғандықтан, Ислам дінін өзінің тікелей түсінігі бойынша түсінген адам деп есептеймін,-деді ол.

Cотта белгілі болғандай, оқиға Қандыағаш қаласында жаңадан  ашылған  тігін цехының құрылыс жұмыстары кезінде  болған. Сотта куәгерлерден де жауап алынды. Олардың бірі өзінің “Алауыздық тудыру” айыбы бойынша сотталып, жазасын өтеп шыққанын айтты.

- Мен Мұғалжар аудандық сотының үкімімен Қылмыстық Кодекстің 174 бабының 2-бөлігі бойынша кінәлі деп танылып, 3 жылға сотталдым. Жазамды Петропавл қаласындағы  жалпы режимдегі түзету колониясында өтедім. Сотталушы маған әңгіме барысында Құран хадистердегі жіберілген қателіктерді айтты. Оның сөзінше,  адам дүние-мүлік жинамай, тек діни білім жолында жүру қажет екен. Тіпті маған қажет болса дін жолында дінсіз кәпірлермен соғысу қажеттігін айтты.  Ол: “Теологтар мен ұстаздар діни жамағатқа білімді өз беттеріңмен оқып алуға болмайды, діни білімді тек осы ғылым бойынша арнайы білімі бар ұстаздардан ғана алу қажеттігін айтады. Алайда олардың бұл айтуы дұрыс емес “ деді.  Ол өз бетінше білім алатынын айтты,-деді ол.

“Намаз оқымайтындар ораза ұстаса,қабыл болмайды”

 Сотта жауап берген екінші куәгер түрмеде жүргенде дінге қызыға бастағанын айтты. Ақтау қаласындағы түзету мекемесінде жазасын өтеген ол 2013 жылдан бастап   5 уақыт намаз оқи бастаған.

• Сотталушы Ислам дінінде музыка атаулы нәрсе харам екендігін, ЛГБТ ұстанатын адамдардың, қысқа юбка киетін қыздардың шариғат бойынша үкімі өлім жазасы екендігін айтты. Ол намаз оқымайтындарды кәпір деп санайтынын, кәпірлерден оқшаулану қажеттігін, Рамазан айында намаз оқымайтындар ораза ұстаса, Аллах ол оразаны қабыл қылмайтыны туралы әңгімеледі. Ол қазіргі таңда қоғамда өмір сүріп жатырған адамдардың көбі сыртқы тұлғасы мұсылман, ішкі жан дүниесі кәпірлер екенін айтып, оларды жек көруге шақырды, -деді куәгер. Сот-дінтанушы сарапшының қорытындысына сәйкес, сотталушының  сөздерінен салафизм діни сенімінің үстемдігі мен “қарулы жиһад” идеясы насихаттайтыны анықталған. Мұғалжар аудандық сотының  үкімімен Медет Даржанов кінәлі деп танылып, оған түпкілікті 5 жылға  бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Ол  жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемесінде өтейді. Үкім заңды күшіне енді. Айта кетелік, биыл терроризмді насихаттағаны үшін облыста 2 адам істі болған.Облыстық  соттың баспасөз қызметінің мәліметінше, олар 35-40 жас аралығындағылар.

Назгүл ӘБЕТОВА

kerekinfoaktobe@gmail.com

Ақтөбеде бірнеше адамды сан соқтырып кеткен зергер уақытша ұстау изоляторына қамалды. Күдікті клиенттерден алтын бұйымдарды жөндеймін деп қабылдаған. Кейін әшекейлерді ломбардқа өткізіп жіберген. Түскен ақшаны өз қажеттілігіне жұмсаған.Полицейлер ұсталған адамның 20 алаяқтық дерегіне қатысы барын анықтады. Келтірілген шығын-12 миллион теңге. Қазір тергеу амалдары жүргізіліп жатыр.

“Халық бухгалтері” акциясы басталғалы Ақтөбеде  500-ден аса адам кеңес алған. Кәсіпкерлерге арнайы мамандар заңнама талаптарын қарапайым тілмен түсіндіріп, ақпараттық жүйеде жұмыс істеу бойынша кеңес береді.

Назгүл ӘБЕТОВА

kerekinfoaktobe@gmail.com

“Халық бухгалтері” республикалық акциясы 5 қаңтарда іске қосылды. Бұл акция кәсіпкерлер мен шағын бизнес иелеріне арналған. Олардың салық саласына қатысты қандай да бір көкейтесті сұрақтары болса, Мемлекеттік кірістер департаментіне баруына болады. Ол жерде бухгалтерлер мен аудиторлар, бухгалтерлік қауымдастықтардың өкілдері, сондай-ақ мемлекеттік кірістер органдарының тәжірибелі мамандары  отырады. Кәсіби мамандар заңнама нормаларын егжей-тегжейлі түсіндіріп береді.

 - Акция аясында бухгалтерлік есеп, салықтық есептілік және  ақпараттық жүйелерде жұмыс істеу туралы көмек көрсетіледі. Аудандарда қажет болған жағдайда мамандардың көшпелі қабылдауы ұйымдастырылады. “Халық бухгалтері” акциясы — салық төлеушілермен жұмыс істеуде бақылау моделінен сервистік сүйемелдеуге көшу жолындағы алғашқы қадам,-дейді Ақтөбе облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаментінің түсіндіру жұмысы және байланыс орталығы басқармасының басшысы Серік Сайманов. Кәсіпкерлерге бейнекеңестер мен телефон арқылы байланыс, ресми ресурстар арқылы онлайн кеңес беру, вебинарлар өткізу мүмкіндіктері қарастырылған.
Кеңес беру қаңтар-ақпан айларында дүйсенбі, сәрсенбі, жұма күндері сағат

10:00–13:00 аралығында, ал наурыз айынан бастап аптасына 2 рет өткізіледі. Басқарма басшысы Серік Саймановтың сөзінше, күніне 40-50 адам кеңес алуға келеді. Салық кодексіндегі өзгерістерді түсіндіруге арналған

акция 30 маусымға дейін жалғасатын болады.

Ақтөбеде  пара алған  медицина саласының екі  қызметкері  айыппұлмен құтылды. Мемлекеттік қызметкерлерге бас пайдасы үшін ақша ұсынған кәсіпкер де жазаланды.

Жансая ЕСМАҒАНБЕТ

Ақтөбеде ҚР ДСМ Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің Ақтөбе облысы бойынша департаментінің медициналық қызметті сертификаттау және лицензиялау бөлімінің басшысы мен бас маманына қатысты қылмыстық іс қаралды. Оларға  Қылмыстық Кодекстің  “Пара алу” бабы бойынша айып тағылды. Іс құжаттарына қарағанда, бөлім басшысы  2025 жылдың наурыз -тамыз айларында  кәсіпкерден оқу орталығында оқыған медициналық қызметкерлерге сертификатты кедергісіз  беру үшін барлығы 500 мың теңге пара алған. Бұдан бөлек 2025 жылдың наурыз -сәуір айларында медициналық қызметкерлерге сертификаттар  берумен айналысатын бөлімнің бас маманы кәсіпкерден  170 мың теңге пара алған. Соңыра қылмыстық іс сотқа жетіп,   сотталушылар  пара бергені және пара алғаны үшін  заң алдында  жауап берді. Олар проокурормен кінәні мойындау жөнінде  процессуалдық келісім жасады. Ақтөбе  қаласының № 2 сотының үкімімен бөлім басшысы Эльза Шомпаева  Қылмыстық Кодекстің 366-бабының 2-бөлігі бойынша кінәлі деп танылды. 43 жастағы келіншек параның 30 еселенген мөлшерінде , яғни 15 млн теңге көлемінде айыппұл тағайындалды. Ал оның қарамағындағы бас маман Мәншүк Бердібаева  Қылмыстық кодекстің  366-бабының 1-бөлігі бойынша кінәлі деп танылып, оған параның 25 еселенген мөлшерінде, яғни 4 млн 250 мың теңге теңге көлемінде айыппұл тағайындалды. Сондай-ақ “Adilmedicina” үздіксіз кәсіби даму орталығы» ЖШС-нің басшысы  Айжан Мыңбаева  Қылмыстық Кодекстің 367 -бабының 3-бөлігі бойынша кінәлі деп танылып, 16 млн  760 мың теңге көлемінде айыппұл төлеуге міндеттелді. Олар  өмір бойына мемлекеттік қызметте, судья лауазымында, жергілікті өзін-өзі басқару органдарында, мемлекеттік ұйымдарда және квазимемлекеттік сектор субъектілерінде лауазымды қызметті атқара алмайды. Барлық пара мемлекет кірісіне тәркіленді.Үкім әлі күшіне енген жоқ.

Ақтөбеде Қылмыстық-атқару жүйесі департаментіне қарасты №70 мекемеде тыйым салынған затты кіргізбек болған күдікті ұсталды. Бұл туралы ҚАЖД баспасөз қызметі хабарлады.

Айгерім ЖҰМАБАЕВА

Kerekinfoaktobe@gmail.com

Азық-түлік қабылдау бөлмесінде тексеру жүргізу барысында сотталған азаматқа есірткі жеткізуге әрекеттенген танысы ұсталды. Тексеру кезінде медициналық назальды спрейдің ішіндегі сұйықтықтың психотроптық затқа ауыстырылғаны анықталды. Сондай-ақ «3 в 1» кофе қаптамасындағы ұнтақтың да психотроптық затпен араластырылғаны белгілі болды.

Аталған дерек бойынша сәлемдемені әкелген азаматқа қатысты тиісті құжаттар рәсімделіп, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 297-бабының 1-бөлігі бойынша қылмыстық іс қозғалды. Аталған бапта бес жылдан он жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы көзделген.

Қазіргі уақытта тергеу амалдары жүргізіліп жатыр.

Конституцияның 30 жылдығына орай рақымшылық аясында сотталғандар босатылып, жазалары қысқартылуда деп хабарлады ҚАЖ департаментінің баспасөз қызметі.

Айгерім ЖҰМАБАЕВА

kerekinfoaktobe@gmail.com

Ақтөбе облысы Қылмыстық-атқару жүйесінде қазірге дейін 49 сотталған адам бостандыққа шықты. Елу адамға жазасын жеңілдету туралы шешім қабылданды. Қылмыстық-атқару жүйесі департаментінің мәліметінше, бүгінде 49 сотталған азамат бостандыққа шықса, тағы 50 адамның жаза мерзімі қысқартылған. Жалпы 200-ден астам іс қаралған. Жыл соңына дейін бұл жұмыс толығымен аяқталады деп жоспарланып отыр. 

Мамандардың айтуынша, бұл қадам -түзелуге бет алған адамдарға жаңа өмір бастауға берілген мүмкіндік. Ал қоғамға оралатындармен арнайы мамандар жұмыс істеп, бейімделуіне көмектеседі. Рақымшылық тек кешірім ғана емес, сонымен бірге адамға екінші рет мүмкіндік беру.

Құқық қорғау органдарының мәліметінше, бұл өзгерістер Қазақстан Республикасының «Құқық бұзушылықтардың профилактикасы туралы» Заңына енгізіліп, қоғамдық қауіпсіздікті арттыруға бағытталған. Жаңа нормалардың негізгі мақсаты — қылмыс пен құқық бұзушылықтардың алдын алу және қоғамдық орындарда жеке тұлғаны тану мүмкіндігін қамтамасыз ету.

Жергілікті полиция қызметі басқарма басшысының орынбасары Нұрлыбек Суентаевтың айтуынша, тыйым тек бетті толық жабатын киімдерге — балаклава, бетперде, никаб секілді заттарға қатысты. Ал бет ашық болатын діни киімдер — хиджаб, шейла, химар, аль-амира және тағы басқа түрлері — бұл норманың қолданылу аясынан тыс.

Сонымен қатар, бет жабатын киімдерді киюге рұқсат етілетін кейбір ерекше жағдайлар да қарастырылған. Олар:

• қолайсыз ауа райы жағдайлары,
• медициналық көрсеткіштер,
• қызметтік немесе еңбек міндеттерін орындау,
• азаматтық қорғау іс-шараларына қатысу,
• спорттық және мәдени-көпшілік іс-шаралар.

Нұрлыбек Суентаев бұл талаптардың ешбір азаматтың діни сеніміне қарсы бағытталмағанын және ар-ождан мен діни сенім бостандығына нұқсан келтірмейтінін ерекше атап өтті. Барлық қабылданған шаралар тек қоғамдық тәртіп пен азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мүддесінде іске асырылуда.

Полицейлер тұрғындарды қабылданған заңнама өзгерістеріне түсіністікпен қарап, белгіленген тәртіпті сақтауға шақырады.

Қазіргі таңда отандық нарықта контрафактілік өнімдердің көбеюі алаңдатарлық деңгейге жетті. Әлеуметтік желіден бастап, сауда алаңдарына дейін жалған тауарлар ашық саудаланып жатыр. Бұл – тек экономикалық қылмыс қана емес, тұтас қоғамға төнген қауіп. Жалған өнімдердің құрбаны — ең алдымен қарапайым тұтынушы.

Осы мәселеге байланысты 4-7 тамыз аралығында еліміздің барлық өңірлерінде «Контрафакт» атты республикалық жедел-профилактикалық іс-шара ұйымдастырылды. Аталған шараның басты мақсаты – зияткерлік меншік объектілерінің құқықтарын қорғау, заңсыз айналымдағы контрафакт өнімдердің жолын кесу және халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру. Ақтөбе облысы Полиция департаментінің Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасы бұл бағытта жүйелі жұмыс жүргізіп келеді. Шара барысында полицейлер интернет желісіндегі сауда алаңдары мен әлеуметтік желілерге кешенді мониторинг жүргізіп, заңсыз жарнамаланған өнімдерді анықтады. Сонымен қатар, контрафакт өнімдер сатылуы мүмкін деген дүкендер, қоймалар мен сауда нүктелеріне де тексеру жүргізілген. Тексеру нәтижесінде бұрын жасалған 7 алаяқтық қылмыс (ҚР ҚК 190-бабы бойынша) анықталып, ашылды. Қазіргі таңда бұл деректер бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру амалдары жүргізілуде. Сонымен қатар, шығу тегі белгісіз, тиісті құжаттарсыз сатылмақ болған 25 ұялы телефон тәркіленіп, ҚР Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодексінің 204-бабы (арнайы белгіленбеген орында сауда жасау) бойынша 3 әкімшілік құқықбұзушылық тіркелді.

— Контрафакт өнімдер дегеніміз – бұл рұқсатсыз шығарылған немесе жалған белгілермен таңбаланған тауарлар. Олардың қатарына брендтік киім мен аяқ киім, лицензиясыз бағдарламалық қамтамасыз ету, жалған дәрі-дәрмек, косметика, алкоголь мен темекі өнімдері, сондай-ақ танымал техникалық құрылғылардың көшірмелері жатады, — дейді Ақтөбе облысы Полиция департаментінің Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілі Жанибек Шагиров.

Мамандардың айтуынша, контрафакт өнімдері — бұл жай ғана заңсыз сауда емес. Бұл – адамның денсаулығы мен өміріне тікелей қауіп төндіретін фактор. Әсіресе жалған дәрі-дәрмектер мен сапасыз техникалық құрылғылар түрлі қайғылы жағдайларға алып келуі мүмкін. Қазақстан нарығында қауіпті әрі сапасыз өнімдердің пайда болуы халықтың өмір сүру сапасына, денсаулығына зиянын тигізіп қана қоймай, ел экономикасына да орасан шығын келтіреді. Сондықтан мамандар кез келген тұтынушыны қырағы болуға шақырады. Сауда жасағанда тауардың сыртқы таңбасына, бағасына, сапа сертификатына мән беру қажет. Әдетте жалған өнім екі есе арзан бағада ұсынылатынын естен шығармаған жөн. Полиция қызметкерлері тұрғындарды барынша сақ болуға шақырады. Белгісіз сайттардан немесе әлеуметтік желідегі күмәнді жарнамалар арқылы өнім сатып алмауға кеңес береді. Сонымен қатар, лицензиясы жоқ бағдарламаларды құрылғыға орнатпау – әр азаматтың өзінің ақпараттық қауіпсіздігіне қосқан үлесі болмақ. Егер сіз контрафакт өнімдерді сату немесе жарнамалау фактісіне куә болсаңыз, дереу 102 нөміріне хабарласып, құқық қорғау органдарына ақпарат беріңіз. Сіздің берген дерегіңіз – заңсыз әрекеттердің жолын кесуге ықпал етіп, талай тұтынушыны қауіп-қатерден арашалап қалуы мүмкін.

 Қаржы Мониторингі агенттігінің  Ақтөбе облысы бойынша Департаменті мен Шекара қызметі бірлесіп, вейптерді заңсыз тасымалдау әрекетін тоқтатты. Агенттіктің баспасөз қызметінің мәліметінше, Ресей Федерациясынан келе жатқан екі жүк көлігі «Жайсан-автомобиль» шекаралық өткізу пунктінде ұсталған. Тексеру барысында тыйым салынған өнімдердің ірі партиясы, яғни  13 мың электрондық тұтыну жүйесі (вейп), 2 мың дана вейпке арналған сұйықтық, 14 мың дана шылымсыз темекі өнімдері анықталды. Аталған факті бойынша ұсталған екі азаматқа қатысты сот үкімі шығарылды. Олар 6 ай мерзімге бас бостандығынан айырылды. Сондай-ақ  жалпы құны 26 млн теңге болатын вейптер тасымалданған көліктер тәркіленді. Сот үкімі заңды күшіне енген жоқ. Айта кетелік, Қазақстанда 2024 жылдан бастап вейп өнімдерін заңсыз сатуға, тасымалдауға және жарнамалауға тыйым салынған. Мұндай әрекеттер Қылмыстық және Әкімшілік кодекстермен қатаң жазаланады.