Мен студентпін және өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимін (АСР) қолданамын. Менде МӘМС бойынша берешек шығып тұр, бірақ оны төлей алмаймын, өйткені төленген МӘМС сомасы кері қайтарылады. Осындай жағдайда не істеуім керек? Қалай түзетуге болады?

1. Оқу орнынан оқу кезеңі көрсетілген, студент екеніңізді (болғаныңызды) растайтын анықтама алыңыз.

2.«E-Salyq Business» мобильді қосымшасының профилінде «студент» жеңілдік санатын және кезеңін көрсетіңіз:

- Профиль - «Салықты және әлеуметтік төлемдерді есептеуге арналған мәліметтер» бөлімі - «Санат» бөлімшесі.

- «Күндізгі оқу нысаны…» санатын таңдап, міндетті түрде «…бастап» және «…дейін» кезеңдерін көрсетіңіз.

Одан әрі салық төлеуші

(support_portal@kgd.minfin.gov.kz) қолдау қызметіне дербе хат жазып, оқу орнынан алынған анықтаманы қоса тіркейді: «Мен, ТАӘ ＿ студентпін, ЖСН оқу орнынан берілген анықтаманы қоса тіркеп отырмын. Осыған байланысты ұсынылған «студент» жеңілдік санаты ескеріліп, кезең үшін есептелген әлеуметтік төлемдер сомасына қайта есептеу жүргізу қажет.» Қолдау қызметінің жауабы, өтінішіңізді тіркейді.

Ақтөбе облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті

Жеңілдетілген салық декларациясына негізделген арнайы салық режимін пайдаланатын салық төлеушілер әртүрлі мөлшерлемелер бойынша табыс алған кезде бөлек салық есебін жүргізуді қамтамасыз етуге міндетті. Бұл рәсім салық базасын дәл анықтауға және әрбір қолданылатын мөлшерлеме бойынша салықтарды бөлек есептеуге мүмкіндік береді.

Бұл жағдайда келесілерді ескеру қажет:

Шағын бизнес үшін жеңілдетілген салық декларациясын (910.00 нысаны) толтырған кезде салық төлеушілер өздерінің кәсіпкерлік қызметін жүзеге асыратын барлық нысандар туралы ақпарат беруі тиіс. Декларацияда кәсіпкерлік қызмет үшін пайдаланылатын барлық нысандардың (дүкендердің, бөлшек сауда нүктелерінің, кеңселердің, қоймалардың және басқа да нысандардың) мекенжайлары көрсетілуі тиіс. Жергілікті өкілді органдардың (мәслихаттардың) шешімдерімен жеке аймақтар үшін әртүрлі салық мөлшерлемелері белгіленген кезде, салық төлеуші ​​салық базасын дәл анықтау және салық міндеттемелерін есептеу үшін әрбір шаруашылық жүргізуші субъект (бизнес орны) бойынша жеке табыс есебін жүргізуге міндетті. Оңайлатылған салық декларациясына негізделген арнайы салық режимі бойынша қолданылатын салық мөлшерлемесі Қазақстан Республикасы Салық кодексінің ережелеріне сәйкес анықталады. Базалық салық мөлшерлемесі 4% мөлшерінде белгіленеді. Жергілікті өкілді органдар (мәслихаттар) салық мөлшерлемесін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен және шекте өзгертуге құқылы. Шағын бизнес субъектілеріне арналған жеңілдетілген салық декларациясын толтырған кезде салық төлеуші ​​кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жерде белгіленген салық мөлшерлемесін қолдануға және Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 723-бабында көзделген талаптарды сақтауға міндетті.

Ақтөбе облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті

Мен студентпін және өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимін (АСР) қолданамын. Менде МӘМС бойынша берешек шығып тұр, бірақ оны төлей алмаймын, өйткені төленген МӘМС сомасы кері қайтарылады.

Осындай жағдайда не істеуім керек? Қалай түзетуге болады?

 1. Оқу орнынан оқу кезеңі көрсетілген, студент екеніңізді (болғаныңызды) растайтын анықтама алыңыз.

2.«E-Salyq Business» мобильді қосымшасының профилінде «студент» жеңілдік санатын және кезеңін көрсетіңіз:

- Профиль - «Салықты және әлеуметтік төлемдерді есептеуге арналған мәліметтер» бөлімі - «Санат» бөлімшесі.

- «Күндізгі оқу нысаны…» санатын таңдап, міндетті түрде «…бастап» және «…дейін» кезеңдерін көрсетіңіз. Одан әрі салық төлеуші (support_portal@kgd.minfin.gov.kz) қолдау қызметіне дербе хат жазып, оқу орнынан алынған анықтаманы қоса тіркейді: «Мен, ТАӘ ＿ студентпін, ЖСН оқу орнынан берілген анықтаманы қоса тіркеп отырмын. Осыған байланысты ұсынылған «студент» жеңілдік санаты ескеріліп, кезең үшін есептелген әлеуметтік төлемдер сомасына қайта есептеу жүргізу қажет.» Қолдау қызметінің жауабы, өтінішіңізді тіркейді.

Ақтөбе облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті

Айгерім ЖҰМАБАЕВА

Kerekinfoaktobe@gmail.com

«Жолушылар тасымалы» компаниясының мәліметінше, қайғылы жағдай  13 шілде күні № 691/692 жолаушылар пойызы Қандығаш-Ақтөбе учаскесінде келе жатқанда болған. Пойыз Ақтөбе станциясына жеткен бойда марқұмның денесі құзырлы орган қызметкерлеріне тапсырылды.

 -«Атырау-Ақтөбе» бағытындағы жолаушылар пойызында жолаушының кенеттен қайтыс болуына байланысты Ақтөбе станциясындағы көліктегі полиция бөлімі қылмыстық іс қозғады. Қазіргі уақытта қажетті тергеу әрекеттері жүргізілуде. Алдын ала диагноз екі жақты пневмония. ҚР Қылмыстық-процестік кодексінің 201-бабына сәйкес өзге ақпарат жария етуге жатпайды,- дейді Ақтөбе станциясындағы көліктегі полиция бөлімі бастығының орынбасары Нұрбек Ахметов.

Ақтөбеде тұрғындарды бопсалап тонаумен айналысқан қылмыстық топ ұсталды.  Қылмыскерлер жәбірленушіні қорқытып күш қолданып несие рәсімдеуге мәжбүрлеп, 700 мың теңгені заңсыз иемденген. Бұл туралы ПД баспасөз қызметі мәлімдеді.

Айгерім ЖҰМАБАЕВА

kerekinfoaktobe@gmail.com

17 шілде күні күдіктілер ойдан шығарылған қарызды қайтаруды талап етіп, жәбірленушіге күш қолданған. Кейін оны банк арқылы несие рәсімдеуге және депозиттік шотынан ақша шешіп беруге мәжбүрлеген. Жәбірленуші  700 мың теңгесінен айырылды. Жедел-іздестіру іс-шаралары барысында полиция қызметкерлері оқиғаға қатысы бар деген жеті адамның жеке басын анықтап, оларды ұстады. Барлығы ішкі істер органдарына жеткізілген. Аталған дерек бойынша бопсалау фактісімен сотқа дейінгі тергеп-тексеру басталды. Қазіргі уақытта қылмыстың барлық мән-жайын анықтауға бағытталған тергеу әрекеттері жүргізіліп жатыр. Сонымен қатар, ұсталғандардың Ақтөбе облысында жасалған осыған ұқсас өзге де қылмыстарға қатысы бар-жоғы тексерілуде. Полиция ұйымдасқан қылмыс, бопсалау, күш көрсету және өзге де ауыр құқық бұзушылықтарға қарсы күрес жалғасатынын, заң бұзғандардың барлығы қолданыстағы заңнамаға сәйкес жауапкершілікке тартылатынын мәлімдеді.

Ақтөбе тұрғындары жаяу жүргіншілер жолдарын абаттандыру кезінде мердігерлердің өзеннен алынған малтатастарды пайдаланып жатқанына наразылық білдіруде.Экобелсенді Александр Мандрыкиннің пікірінше, осы мақсатта Қарғалы өзенінің жағалауын бұза отырып, малтатас өндіру жұмыстары басталған.Сондай-ақ ол бұл малтатастардың құрамында адам денсаулығына зиянды заттар болуы және радиациялық деңгейінің жоғары болуы мүмкін екеніне алаңдаушылық білдірді.

Ренат ТАИПОВ 

aktobetimes@list.ru

    Ақтөбе өзендерінің жағалауларында ондаған карьер қазылған. Олардың көпшілігінде пайдалы қазбаларды өндіру жұмыстары су қорғау аймақтары мен жағалау белдеулерінің талаптарын өрескел бұза отырып жүргізілуде. Топырақ тіпті өзен арналарының өзінен де алынуда. Оның үстіне әңгіме тек құм өндіру туралы ғана емес. Жол жөндеу жұмыстары кезінде өзеннің малтатастары да пайдаланыла бастағаны белгілі болды. Бұл туралы «АТ» газетіне белгілі экобелсенді Александр Мандрыкин хабарлаған.

Ескі қалада

  Экобелсенді өткен аптада Уәлиханов көшесіндегі «Тост» дүкенінің маңындағы тротуарды жөндеу кезінде өзен малтатастары қолданылып жатқанын естіп, бірден оқиға орнына барған.

– Онда ірі малтатастар, тіпті үлкен домалақ тастар жатыр. Бұлар іріктелген, өзен суымен шайылып, табиғи түрде тегістелген тастар, – дейді А. Мандрыкин. – Меніңше, бұл малтатастар Қарғалы өзенінен алынған. Оларды пайдаланған қандай мердігер ұйым екенін сол жерде анықтай алмадық. Жұмысшылар болмады, тек қолғаптары ғана қалыпты.

Футбол академиясының маңында 

Біраз уақыттан кейін экобелсендіге дәл осындай малта тас үйінділері Маресьев көшесіндегі футбол академиясының маңынан да табылғаны туралы хабар жеткен. Мұндағы тастардың көлемі сәл кішірек. Қазір Маресьев көшесінде автомобиль жолына орташа жөндеу жүргізіліп, тротуар жаңартылып жатыр. Александр Мандрыкин бұл аумақты да барып көрген.

– Мүмкін, бұл ұсақ малтатастар өзеннің ескі арнасынан алынған шығар. Немесе бұрын бұлақтар өткен биіктеу жерлерден әкелінген болуы мүмкін. Өйткені мұндай малтатас – суды табиғи жолмен сүзетін материал, – дейді экобелсенді.

Көргенінен кейін Александр Мандрыкин Ақтөбедегі тротуар жөнделіп жатқан басқа жерлерге де мұқият назар аудара бастаған.

– Мен плитка төселіп жатқан көптеген жерді қарап шықтым. Тек Есет батыр көшесінде ғана бір кәсіпкердің өз дүкенінің алдындағы төсенішті технология талаптарына сай ауыстырып жатқанын көрдім: кәдімгі (өзендік емес) құмды арнайы техникамен нығыздап, содан кейін ғана брусчатка төсеп жатыр. Бірақ ол – жеке кәсіпкер. Ал Уәлиханов пен Маресьев көшелеріндегі мердігерлер мемлекеттік тапсырыс бойынша жұмыс істеп жатыр. Сонда оларды ешкім бақыламай ма? Өте көп жерде өзеннің малта тастарын шашып жатыр. Бұл –дұрыс емес!

Салдары

Экобелсенді жол құрылысы жұмыстарында өзеннің малта тасын қолдануға болмайтын үш негізгі себепті атады. Оның алғашқысы – техникалық себеп.

– Мен бұл мәселе бойынша әкімдікке жүгіндім. Олардың түсіндіруінше, «Тост» дүкенінің маңында тротуар үш қабатпен төселуі тиіс: алдымен малтатас, оның үстіне құм, содан кейін ғана плитка. Осыдан кейін Ақтауда жол жобалаумен айналысатын таныс жобалаушыға хабарластым. Ол бірден мұндай мақсатқа өзен малтатасын қолдануға болмайтынын айтты. Қанша қабат төселсе де, малта тас өзінің домалақ пішініне байланысты бәрібір қозғалады. Егер қолданылатын болса, тек ұсақталып, қиыршық тас түрінде пайдаланылуы керек. Әйтпесе уақыт өте келе бұл тротуардың бәрі шөгіп, жылжып кетеді. Ал бұдан екінші мәселе туындайды...

Александр Мандрыкиннің айтуынша, өзеннен алынған малта тастар міндетті түрде радиациялық деңгейін анықтау үшін сараптамадан өткізілуі тиіс.

– Біздің жағдайда бұған қоса малта тастың құрамында алты валентті хром мен бордың бар-жоғын да тексеру қажет. Өйткені өңірдегі өзен суларында бұл заттардың кездесетіні белгілі. Алайда мұндай сараптамаларды ешкім жүргізіп жатқан жоқ. Сондықтан малта тастардың бойына зиянды заттар жиналып қалуы әбден мүмкін, – дейді ол.

Экобелсендінің пікірінше, үшінші мәселе – ең айқын әрі ең қауіптісі.

– Құм карьерлерімен өзендердің жағалауын әбден бүлдіріп болды, енді келіп өзеннің малта тасын да қопарып алып жатыр. Біздің өзендерімізді бөлшектеп құртып жатыр! Ал бұл малта тастар табиғи сүзгі қызметін атқарады. Олар арқылы жер асты және дренаж сулары қалыптасады, бұлақ сулары тазарып, кейін өзендерді қоректендіреді. Сондықтан өзеннен малтатас алуға мүлде болмайды. Әйтпесе өзендерімізден не қалады? Оның үстіне мердігерлер бір өзенді, бәлкім Қарғалыны, бірнеше жерден қатар қазып жатқан шығар деген күмәнім бар, – дейді Александр Мандрыкин.

Әзірге жол жөндеу жұмыстарында өзен малта тасын пайдаланып жатқан нақты қай мердігер ұйымдар екені анықталған жоқ. Сондай-ақ бұл материалдың жобалық-сметалық құжаттарда қарастырылған-қарастырылмағаны да белгісіз. Бұл сұрақтарға алдағы уақытта жауап іздеп көрмекпіз. 

Елек өзеніндегі карьер көшіріледі

         Елек өзеніндегі құм өндіру жұмыстары 500 метрлік су қорғау аймағынан тыс жерге көшіріледі.Мұндай шешім Қаратоғай ауылының маңында орналасқан карьерге қатысты қабылданды. Алайда Елек өзенінің басқа жағалауларында құмды табиғатқа зиян келтіретін, талаптарды сақтамай өндіру жұмыстары әлі де жалғасып жатыр.

Ренат ТАИПОВ 

aktobetimes@list.ru

Жайық-Каспий бассейндік инспекциясы «ПГС-Қаратоғай» ЖШС-нен карьерді Елек өзенінің арнасынан 500 метр қашықтыққа көшіруді талап етті. Еске салсақ, бұл компания көптеген жылдар бойы Елек өзенінің жағасындағы «Қаратоғай-2» кен орнында құм мен құм-қиыршықтас қоспасын (ҚҚҚ) өндіріп келеді. Топырақ су қорғау аймақтары мен жағалау белдеулерінің талаптарын елемей өндірілген. Компания 2031 жылға дейін Қаратоғай маңынан шамамен 600 мың текше метр құм мен ҚҚҚ өндіруді жоспарлаған.Қазба жұмыстарын жүргізу үшін компания алып карьер қазған. Көктемгі су тасқыны кезінде бұл карьер Елек өзенінің суына толып отырған.Ғарыштық суреттерге қарағанда, кем дегенде 2021 жылдан бастап карьер мен Елек өзенінің арнасы арасында тұрақты су арналары пайда болған. Учаскенің оңтүстік бөлігінде өзеннің ағысы өзгеріп, қазіргі таңда оның арнасы іс жүзінде карьер арқылы өтеді. Осы карьерде «ПГС-Қаратоғай» ЖШС жүк көліктері мен экскаваторлардың жүруі үшін бөгет салған. Ал өзеннің бұрынғы арнасы лайланып, құммен толып қалған.

    Електегі жағдай туралы жергілікті тұрғындар «АТ» газетінің редакциясына хабарлаған. Осыдан кейін журналистер карьерге барып, мәселені көтерді. Тұрғындар мен журналистердің өтініші негізінде 3–9 маусым аралығында Жайық-Каспий бассейндік инспекциясы тексеру жүргізді.

   Тексеру қорытындысында компанияға екі әкімшілік айыппұл салынды:

• 514 мың теңге – Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 358-бабының 2-бөлігі бойынша («Су объектілерін ластанудан, қоқыстанудан және сарқылудан қорғау талаптарын бұзу»); 

• 1,2 миллион теңге – Кодекстің 360-бабының 1-бөлігі бойынша («Су объектілерінде және су қорғау аймақтары мен белдеулерінде шаруашылық қызметті заңсыз жүзеге асыру»). 

       Алайда жергілікті тұрғындардың айтуынша, құм сатудан түсетін табыс бұл айыппұлдардан әлдеқайда жоғары. Олардың пікірінше, жалпы сомасы 1,7 миллион теңге болатын айыппұлды компания бір күнде-ақ өтей алуы мүмкін.

Елек өзені мен ондағы карьердің алдағы тағдыры әзірге белгісіз болып қалды. Осы мәселені нақтылау үшін «АТ» тілшілері 7 шілдеде Жайық-Каспий бассейндік инспекциясына жүгінді.

      Белгілі болғандай, өзен арнасының бір бөлігіне айналып кеткен карьердегі бөгетті бұзу жоспарланып отырған жоқ. Оның орнына карьердің айналасына топырақ үйіліп, өзеннен оқшауланады. Сонымен қатар компанияға карьер мен өндіріс жұмыстарын су қорғау аймағынан, яғни Елек өзенінің арнасынан кемінде 500 метр қашықтыққа көшіру міндеттелді.

– Компанияның өзі де өндірісті өзеннен алысырақ жүргізген тиімді екенін түсінді. Олар су қорғау аймағынан шығуы тиіс. Қазір Индустриялық-инновациялық даму басқармасы жаңа өлшеулер жүргізеді, яғни геологиялық жер телімінің шекарасы қайта белгіленеді. Нақты нәтижесін кейін көреміз. 31 тамызға дейін «ПГС-Қаратоғай» ЖШС осы жұмыстардың бір бөлігін орындауы қажет, – деп түсіндірді инспекция өкілдері.

«АТ» газетінің тілшілері аумақтың ғарыштық суреттерін мұқият зерттеді. Су қорғау аймағынан 500 метр қашықтыққа шығу үшін компанияға іс жүзінде ескі карьерді пайдаланудан бас тартып, жаңасын қазуға тура келеді. Алайда жаңа карьер орналасуы мүмкін аумақ, қолдағы мәліметтерге қарағанда, «Қаратоғай» кен орнының құрамына кірмейді. Бұған қоса, бұрынғы карьер орналасқан жер міндетті түрде рекультивациялануы, яғни табиғи қалпына келтірілуі қажет.Компанияның осы талаптардың барлығын толық орындайтынын елестету қиын. Сондықтан «АТ» редакциясы Елек өзеніндегі жағдайды бақылауды жалғастырады.

«Қаратоғай» папкасындағы фотосуреттер:

1. 1 және 1_ – Карьердегі көрініс. 2026 жылғы 26 мамыр. 

2. 2012 жылғы маусым – Құм өндіру жұмыстары әлі басталмаған кезең. 

3. 2021 жылғы мамыр – Карьер қазылып, суға толған. Елек өзені арнасын өзгерте бастаған. 

4. 2023 жылғы шілде – Елек өзені жаңа арна жасап өткен. Ескі арна құрғай бастаған. 

5. 2026 жылғы маусым – Елек өзенінің қазіргі жағдайы.

Бүгінгі таңда табысқа жетудің басты жолдарының бірі өз ойын ашық, анық және әсерлі жеткізе білу. Заманауи әлемде бұл қасиетті «шешендік өнер» немесе «көпшілік алдында сөйлеу өнері» деп атайды. Саясаткер, кәсіпкер, мұғалім немесе студент болсаңыз да, аудиториямен дұрыс тіл табыса алу сіздің кәсіби және тұлғалық құныңызды еселеп арттырады. Алайда статистикаға сүйенсек, адамдардың басым көпшілігі өлім қорқынышынан кейінгі екінші орынға көпшілік алдында сөйлеу қорқынышын қояды екен. Бұл қорқынышты қалай жеңуге болады және сөз мәнерін қалай жетілдіреміз?Сахна алдында немесе көпшілік алдында сөйлер алдында қобалжу - табиғи құбылыс. Тіпті бірнеше жылдық тәжірибесі бар мамандар да толқиды. Мұндай кезде басты мәселе қобалжуды жою емес, оны басқарып, сенімділікке айналдыра білу. Алдымен терең тыныс алып, фокусты “Мен тыңдаушыларға қандай пайдалы ақпарат бере аламын?» деген сұраққа қойған дұрыс. Сәтті шығудың ең басты құпиясы — мұқият дайындық. Адамдар сіздің не айтқаныңыздан гөрі, оны қалай жеткізгеніңізге көбірек мән береді. Аудиториямен тікелей көз түйістіру сенімділікті көрсетеді. Залдағы бірнеше адамды таңдап алып, олармен кезекпен байланыс орнатыңыз. Сөздің құрылымын (кіріспе, негізгі, қорытынды бөлім) сақтаңыз. Суырыпсалмалық (импровизация) тек жақсы дайындалған база болғанда ғана іске асады. Шешендік өнер — туа біткен дарын емес, жүре келе қалыптасатын дағды. Алғашқы қадамдарда қателіктер мен сәтсіздіктердің болуы заңды. Сөздік қор мен сөйлеу мәнерін жетілдіру де аса маңызды қадамдардың бірі. Ол үшін әдеби шығармалар, түрлі кітаптар көп оқып, қоғам мен әлем жаңалықтарынан хабардар болу шарт. Соның ішінде жастардың шешендік қабілетін дамыту ісін ерте жастан бастаған жөн. Оқушыларды мәнерлеп оқу байқауларына, пікірсайыс турнирлеріне және түрлі шығармашылық сайыстарға белсенді қатыстыру маңызды. Мұндай іс-шаралар олардың сөздік қорын байытып қана қоймай, өз ойын жүйелі жеткізуге, дәлел келтіруге және аудитория алдында еркін сөйлеуге үйретеді. Әсіресе, дебат ойындары жастардың сыни ойлау қабілетін дамытып, кез келген мәселені жан-жақты талдауға дағдыландырады. Ал мәнерлеп оқу байқаулары сөйлеу мәнерін жетілдіріп, дауыс ырғағын дұрыс қолдануға мүмкіндік береді. Сондықтан жас ұрпақтың бойында сенімділік пен шешендік қасиеттерді қалыптастыру үшін мұндай жобалардың маңызы зор. Олар болашақта өз ойын анық жеткізе алатын, көшбасшылық қасиеті қалыптасқан тұлға болып өсуіне ықпал етеді. Қорыта айтқанда, көпшілік алдында сөйлеу қорқынышы – жеңуге болатын кедергі. Оны жеңудің басты жолы – үздіксіз дайындық, тәжірибе және өзіне деген сенім. Өз ойын еркін әрі анық жеткізе білетін адам жаңа мүмкіндіктерге жол ашып, қоғамда өз орнын таба алады. Сондықтан қорқыныштан қашпай, оны дамуға жетелейтін баспалдақ ретінде қабылдау қажет.

Ақжан   Ахметжанқызы

Қазір XXI ғасыр – технологияның қарқынды дамыған заманы. Ғылыми-техникалық революцияның жаңа кезеңге өтуі адамзат бұрын-соңды елестете алмаған сан қилы технологиялық жетістіктерге қол жеткізіп, қоғам өміріне үлкен өзгерістер әкелуде. Соның бірі – жасанды интеллект.Жасанды интеллект (ЖИ) — адамның ойлау, үйрену, бейімделу және шешім қабылдау сияқты интеллектуалды қабілеттерін компьютерлік жүйелер арқылы модельдеуге бағытталған технология. Бүгінде жасанды интеллекттің әртүрлі салаларды қамтуы мен қолдану ауқымы артуда.Қазіргі таңда ЖИ білім беру, медицина, көлік, қаржы, өндіріс және бұқаралық ақпарат құралдары сияқты көптеген салаларда кеңінен қолданылып келеді. Мысалы, дәрігерлер ауруларды анықтауда жасанды интеллекттің көмегіне жүгінсе, мұғалімдер білім беру процесін жетілдіру үшін цифрлық платформаларды пайдаланады. Сонымен қатар, күнделікті өмірде қолданатын навигациялық жүйелер, онлайн аудармашылар мен виртуалды көмекшілер де жасанды интеллект негізінде жұмыс істейді. Тіпті кейбір мемлекеттер оны мемлекеттік басқару ісіне де енгізе бастады. Мысалы, 2025 жылы Албания әлемде алғаш рет «Диелла» атты жасанды интеллект негізінде құрылған виртуалды министрді тағайындады. Ол мемлекеттік сатып алулардың ашықтығын қамтамасыз етіп, жемқорлық тәуекелдерін азайту мақсатында жұмыс істейді. Бұл оқиға жасанды интеллекттің тек көмекші құрал ғана емес, маңызды шешімдер қабылдау процесіне де араласа алатынын көрсетті.Алайда жасанды интеллекттің дамуы қоғамда түрлі пікірлер туғызуда. Біреулер оны адам еңбегін жеңілдететін сенімді көмекші деп санаса, енді біреулер болашақта көптеген мамандықтардың орнын басып, адамдарға бәсекелес болады деп алаңдайды. Шынында да, кейбір қарапайым және қайталанатын жұмыстарды автоматтандырылған жүйелердің орындауы еңбек нарығына әсер етуде. Дегенмен, жасанды интеллект адамның шығармашылық ойлауын, эмоциясын, моральдық жауапкершілігін және күрделі жағдайларда шешім қабылдау қабілетін толықтай алмастыра алмайды. Дүниежүзілік экономикалық форумның дерегіне сүйенсек:

    Жақын жылдары әлемде автоматтандырудың кесірінен 85 миллион жұмыс орны қысқаруы мүмкін. Бірақ сонымен бірге, ЖИ жүйелерін басқаратын, дамытатын және онымен жұмыс істейтін мүлдем жаңа 97 миллион жаңа жұмыс орны пайда болады. Демек, бұл — жұмыссыздық емес, мамандықтардың трансформациясы.Сондықтан жасанды интеллектті адамға қарсы қоймай, оны мүмкіндіктерді кеңейтетін құрал ретінде қарастырған жөн. Технологияны тиімді пайдалана білген адам ғана заман талабына бейімделіп, жаңа жетістіктерге қол жеткізе алады. Болашақта табысқа жетудің басты шарты – жасанды интеллектпен бәсекелесу емес, онымен бірге жұмыс істеуді үйрену.

   Қорытындылай келе, жасанды интеллект – әрі көмекші, әрі белгілі бір деңгейде бәсекелес. Бірақ оның қандай рөл атқаратыны технологияның өзіне емес, оны қалай қолданатынымызға байланысты. Сондықтан жаңа технологиялардан қорықпай, оларды игеріп, қоғам игілігі үшін тиімді пайдалануға ұмтылуымыз қажет.

Ақжан Ахметжанқызы

Ақтөбе облысының әкімі Асхат Шахаров жұмыс сапарымен Алға ауданына барды. Аймақ басшысы әлеуметтік және өндірістік нысандардың жұмысымен танысты. Бұл туралы облыс әкімдігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Алға ауданында 22 шақырым жол салынып, жөнделеді

Алға ауданының орталығы - Алға қаласында Асхат Шахаров қазіргі уақытта жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқан Шоқан Уәлиханов көшесіндегі жол учаскесін аралап көрді.
Аудан әкімі Асланбек Шүйіншалиевтің айтуынша, ұзындығы 1,25 шақырым жол жөнделеді. Көшені жөндеуге аудандық бюджеттен 153,97 млн теңге бөлінген. Мердігер ұйым – «Дэн Групп» ЖШС нысанды осы жылдың қыркүйек айында пайдалануға беруді жоспарлап отыр.
 Асланбек Шүйіншалиевтің сөзінше, Алға ауданының жол инфрақұрылымын дамытуға 1,34 млрд теңге қарастырылған. Жалпы ұзындығы 22 шақырым жолды салу және жөндеу жоспарлануда. Оның ішінде 9,4 шақырымы – аудандық маңызы бар жолдар, ал 12,6 шақырымы – елді мекен ішіндегі көшелер. Ірі жобалардың қатарында ұзындығы 9,4 шақырымды құрайтын аудандық маңызы бар «Алға – Тоқмансай» автомобиль жолын орташа жөндеу, Алға қаласындағы №1 тұрғын үй алабында жол салу, қала көшелерін күрделі жөндеу, сондай-ақ Сарықобда, Қарабұлақ және Бесқоспа ауылдарындағы жол желісін жаңғырту жұмыстары бар.

2025 жылы ауданда жалпы ұзындығы 58,2 шақырым жол жөнделді. Нәтижесінде жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы жолдардың үлесі 77,1 пайызды құрады.

• Сапалы жолдар – тұрғындардың жайлылығы ғана емес, сонымен қатар экономиканы дамытуға, кәсіпкерлікті қолдауға және ауданның инвестициялық тартымдылығын арттыруға негіз. Жоспарланған барлық жоба белгіленген мерзімде және сапа талаптарын толық сақтай отырып жүзеге асырылуы тиіс. Бұл халықтың қауіпсіздігі мен өмір сүру сапасына тікелей әсер етеді,- деді облыс әкімі.

Мәдениет үйіне жүргізілген күрделі жөндеу жұмыстары аяқталуға жақын

  «K-SBI Prom» ЖШС мердігер ұйымы құрылыс жұмыстарын 98 пайызға орындады. Құны 421,1 млн теңгені құрайтын жоба облыстық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылуда.

 Соғысқа дейінгі жылдары салынған Мәдениет үйі ұзақ жылдар бойы Алға қаласының басты қоғамдық орталықтарының бірі болып келді. Аудан өміріндегі көптеген маңызды оқиғаның куәсі болған ғимарат бүгінде жаңаша келбетке ие. Кең ауқымды жөндеу жұмыстарының нәтижесінде заманауи инженерлік жүйелер орнатылып, көрермен залы мен басқа да бөлмелер толық жаңартылды. Сонымен қатар Мәдениет үйі өзінің басты құндылығы – тоқсан жылға жуық уақыт бойы түрлі буын өкілдерін тоғыстырған ерекше рухани атмосферасын сақтап қалды.
Өзгерістер тек ғимараттың өзімен ғана шектелген жоқ. Мәдениет үйінің айналасы абаттандырылып, жаяу жүргіншілер жолдары жаңартылды, жасыл желектер отырғызылып, демалыс аймақтары ұйымдастырылды. Қазандық пен қоршау жөнделіп, заманауи бейнебақылау және жедел хабарлау жүйелері орнатылды. Мүмкіндігі шектеулі азаматтардың қолайлы қозғалысы үшін пандус жасалды. Жөндеу жұмыстарының маңызды нәтижелерінің бірі – ұзақ жылдар пайдаланылмаған үшінші қабаттың қайта іске қосылуы. Енді бұл жерде үйірмелер, шығармашылық ұжымдар мен мәдени іс-шараларға арналған қосымша кабинеттер жұмыс істейді. Нысанды аралау барысында Асхат Шахаров аудан ардагерлері, қоғамдық кеңес мүшелері, мәдениет саласының қызметкерлері және жастармен кездесті. Әңгімелесу кезінде тұрғындар ауданда жүзеге асып жатқан оң өзгерістерді атап өтіп, әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуға көңіл бөлгені үшін алғыстарын жеткізді.

• Біз жол салып, елді мекендерді ауыз су және газбен қамтамасыз етіп жатырмыз. Сонымен қатар тұрғындардың мәдени және спорттық тұрғыдан дамуына жағдай жасау да аса маңызды. Бұл Мәдениет үйінің аудан үшін орны ерекше. Тоқсан жылға жуық уақыт бойы мұнда әр буынның өкілдері бас қосып, концерттер, мерекелік және қоғамдық іс-шаралар өткізіліп келеді. Бүгін біз аудан тарихының бір бөлшегін сақтап қана қоймай, оның алдағы жұмысына лайықты заманауи жағдай жасадық, - деді Асхат Шахаров.

«Тәуелсіздік» сквері – тұрғындардың сүйікті демалыс орны

 Алға ауданына жұмыс сапарында облыс әкімі республикалық «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасы аясында салынған «Тәуелсіздік» жаңа скверін аралап көрді. Бүгінде абаттандырылған қоғамдық кеңістік қала тұрғындарының сүйікті демалыс орындарының біріне айналған.

 Аумағы 0,5 гектарды құрайтын скверде тастөсеніш (брусчатка) төселіп, биіктігі 35 метрлік Ту тұғыры орнатылған. Сонымен қатар жарықтандыру жүйесі жүргізіліп, аумақ көгалдандырылып, гүлзарлар отырғызылған. Демеушілердің қолдауымен мұнда қосымша 50 түп қарағай егілді. Уақыт өте келе олар қаланың жасыл келбетін толықтыра түспек.

 Мұнда өңір басшысы «Жасыл ел» еңбек жасағының сарбаздарымен кездесті. Асхат Шахаров жастарға туған өлкені көркейтуге қосып жүрген үлестері үшін алғыс айтып, қоршаған ортаға ұқыпты қараудың маңызын атап өтті.

«Тазалық әр адамның өз үйіне, өз көшесіне, өз қаласына деген құрметінен басталады. Осындай бастамалардың арқасында елді мекендердің келбеті жаңарып, жаңа қоғамдық кеңістіктер пайда болады. Бұл іске жастардың белсенді қатысып, өз еңбегінің нәтижесін бағалай білуі өте маңызды»,
– деді облыс әкімі.

 «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында атқарылып жатқан жұмыстар туралы Алға ауданы әкімінің орынбасары Талғат Сұлтанов баяндады. Оның айтуынша, биыл ауданда 22 сенбілік ұйымдастырылып, 825 тонна қоқыс шығарылған. 113 аула мен 75 әлеуметтік нысанның аумағы тазартылып, абаттандырылды. Сондай-ақ 10 саябақ пен сквер көркейтіліп, 7 мың ағаш көшеті отырғызылды және жалпы аумағы 25 гектарды құрайтын жасыл аймақтар құрылды. Экологиялық акцияларға ауданның 13 мыңға жуық тұрғыны қатысты.

 Алға ауданының Құрметті азаматы Сағынғали Қариев жаңа сквер өзінің сүйікті серуендеу орындарының біріне айналғанын айтты.

«Мен бұл жерге жиі келіп демаламын. Мұнда әдемі, таза әрі жайлы. Тыныш отырып кітап оқуға да, жерлестермен әңгімелесуге де қолайлы. Осындай демалыс орындары халыққа өте қажет», – деді ақсақал.

 Асхат Шахаров елді мекендерді абаттандыру жұмыстары алдағы уақытта да жалғасатынын алға тартты. Оның айтуынша, жайлы қалалық орта қалыптастыру, көгалдандыру және тазалықты сақтау – тұрғындардың өмір сүру сапасын арттырып, елді мекендердің заманауи келбетін айқындайтын маңызды бағыттардың бірі.

Алғада тротуар плиталарын шығаратын жаңа цех ашылды

 Жаңа өндіріс орны биылғы мамыр айында пайдалануға берілген. Цех иесі Бауыржан Жанғалиевтің айтуынша, жобаға 115 млн теңге инвестиция салынған. Екі ай ішінде өндіріс тұрақты жұмыс ырғағына көшіп, өнім көлемін кезең-кезеңімен арттырып келеді.

 Цехтың өндірістік қуаты жылына 300 мың данаға дейін дайын өнім шығаруға мүмкіндік береді. Мұнда елді мекендерді абаттандыруда, тұрғын үй кешендері мен әлеуметтік нысандардың құрылысында қолданылатын тротуар плиталары мен кеспетастар (брусчатка) өндіріледі. Дайын өнім Алға ауданы мен Ақтөбе қаласындағы құрылыс алаңдарына жеткізіледі.

 Кәсіпорынға барған облыс әкімі Асхат Шахаров өндірістің технологиялық үдерісімен танысып, өндірістік алаңдарды аралап көрді және аудан кәсіпкерлерімен кездесті. Өңір басшысы өңдеуші өнеркәсіпті дамыту мен жергілікті кәсіпкерлікті қолдау өңір экономикасының өсуіне ықпал ететін маңызды факторлар екенін атап өтті.

«Мұндай жобалар жергілікті өндірісті дамытуға, жаңа жұмыс орындарын ашуға және салық базасын кеңейтуге мүмкіндік береді. Ең бастысы – кәсіпкерлердің нақты экономика секторына инвестиция салып, құрылыс саласын отандық сапалы өніммен қамтамасыз етуі. Мемлекет тарапынан бизнесті қолдау және өңірге инвестиция тарту бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасады», – деді Асхат Шахаров. Кездесу барысында облыс әкіміне алдағы екі жыл ішінде Алға ауданында жүзеге асырылатын инвестициялық жобалар таныстырылды. Өңдеуші өнеркәсіп саласында цемент және кірпіш зауыттарын салу, ауыл шаруашылығында «Agro Product Development» ЖШС ет комбинатын, күнбағыс майын өндіретін цехты және ауылдық елді мекендерде бірнеше мал бордақылау алаңын іске қосу жоспарланып отыр. Алға ауданының әкімі Асланбек Шүйіншалиевтің айтуынша, бұл жобаларды жүзеге асыру инвестиция көлемін арттырып, жаңа жұмыс орындарын құруға және аудан экономикасының дамуына қосымша серпін береді.

Жаңа кемпинг

Облыс әкімі Асхат Шахаров Тамды ауылдық округінің аумағында республикалық маңызы бар «Ақтөбе – Астрахань» автожолы бойында салынып жатқан «Zaman» кемпингінің құрылыс барысымен танысты. Жоба туралы өңір басшысына кемпингтің иесі Заманбек Үмбетырһа баяндады. Кемпинг құрылысы 2024 жылы басталған. Кәсіпкер жобаны жүзеге асыруға 450 млн теңге көлемінде жеке қаражат жұмсапты. «Өтеғұл» шаруа қожалығына қарасты кемпинг республикалық автожол бойындағы 15 мың шаршы метр жер телімінде орналасқан. Нысан осы бағытта қатынайтын жүргізушілерге, жолаушыларға және туристерге қызмет көрсетеді. Қазіргі таңда құрылыс жұмыстары аяқталу сатысында. Кемпингті биылғы шілде айында пайдалануға беру жоспарланып отыр. Нысан іске қосылғаннан кейін Тамды ауылдық округінің тұрғындары үшін 15 жаңа жұмыс орны ашылады. 
«Жол бойындағы инфрақұрылымды дамыту – саяхатшыларға қолайлы жағдай жасаумен қатар, аудан экономикасы үшін де аса маңызды. Мұндай жобалар жаңа жұмыс орындарын ашуға, шағын бизнестің дамуына және автожол бойындағы қызмет көрсету сапасының артуына ықпал етеді. Әсіресе кәсіпкерлердің ауылдық аумақтарды дамытуға өз қаражатын инвестициялап отырғаны қуантады», – деді облыс әкімі. Асхат Шахаров мұндай жобалар өңірдің туристік әлеуетін арттырып, Алға ауданының инвестициялық тартымдылығын күшейтуге ықпал ететінін тілге тиек етті.

Мемлекет басшысының бастамасымен қабылданған рақымшылық туралы заң – елдің жаңа Конституциясының қабылдануына орай қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылықтар жасаған жекелеген адамдарға қатысты қабылданған ізгілік актісі.

Рақымшылық қоғамға қауіп төндірмейтін, адамдардың өмірі мен денсаулығына, қоғамдық қауіпсіздікке және заңмен қорғалатын қоғам мен мемлекеттің өзге де маңызды мүдделеріне зиян келтіретін қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылықтар жасаған адамдарға қолданылады. Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан негізінен қылмыстық теріс қылықтар, онша ауыр емес қылмыс жасаған адамдар, сондай-ақ келтірілген залал болмаған немесе толық өтелген жағдайда орташа ауырлықтағы қылмыс жасаған жекелеген санаттағы адамдар босатылады. Заңға сәйкес, сотталғандардың белгілі бір санатына жасалған қылмыстың ауырлығы, келтірілген залалдың өтелуі және жазаны өтеу кезеңіндегі мінез-құлқы ескеріле отырып, жазаның өтелмеген бөлігінің мерзімі қысқартылады. Алдын ала есеп бойынша, 16,5 мыңнан астам адам жаңа өмір бастауға мүмкіндік алады. Олардың 2 900-ге жуығы әйел адамдар, оның ішінде жүкті әйелдер мен кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеп отырған аналар. Рақымшылық қоғамдық тәртіптің немесе азаматтардың қауіпсіздік деңгейінің төмендеуіне әкелмейді. Өйткені Заң сыбайлас жемқорлық, терроризм және экстремизм қылмыстарын, жыныстық еркіндік пен қол сұғылмаушылыққа қарсы, оның ішінде кәмелетке толмағандарға қатысты қылмыстарды, азаптауды, қылмыстық топ құрамында жасалған қылмыстарды, сондай-ақ қылмысты қайталап немесе аса қауіпті қайталап жасаған адамдарға ешқандай жеңілдік қарастырмайды. Сондай-ақ өмір бойына бас бостандығынан айырылғандар мен сырттай сотталғандар да рақымшылыққа ілінбейді. Тәуелсіз Қазақстан тарихында алғаш рет өткізілетін әкімшілік рақымшылық Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 260-тан астам бабында көзделген құқық бұзушылықтар үшін салынған айыппұлдарды төлеуден босатуды көздейді. Тек ішкі істер органдары қарайтын әкімшілік құқық бұзушылықтардың өзіне қатысты 17 млрд теңгеден астам сомаға салынған шамамен 1 миллион айыппұл рақымшылыққа ілігеді. Осылайша, әкімшілік рақымшылық азаматтардың қаржылық жүктемесін азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар әкімшілік рақымшылық ең өрескел құқық бұзушылықтарды жасаған адамдарға қолданылмайды. Олардың қатарында қару мен есірткінің заңсыз айналымына байланысты құқық бұзушылықтар, жол жүрісі қағидаларын өрескел бұзу (мас күйінде көлік жүргізу, қарсы қозғалыс жолағына шығу және жүргізуші куәлігінен айыруға әкеп соққан басқа да бұзушылықтар), сондай-ақ құқық бұзушылықты қайталап жасаған адамдар бар. Әкімшілік рақымшылық мемлекеттік ақпараттық жүйелер арқылы автоматты түрде жүзеге асырылады. Бұл үшін азаматтардың мемлекеттік органдарға жүгінуі талап етілмейді. Айта кету қажет, қылмыстық және әкімшілік рақымшылық бір реттік сипатқа ие. Егер рақымшылыққа ілінген адам кейін қайтадан құқық бұзушылық жасаса, ол жалпы негізде заң алдында жауап береді. Қабылданған Заң ізгілік, әділеттілік және аса қауіпті құқық бұзушылықтар үшін жауапкершіліктің бұлтартпастығы қағидаттарының теңгерімін қамтамасыз ете отырып, азаматтардың құқықтарын, қоғам мен мемлекеттің заңды мүдделерін қорғауға басымдық береді.