Ақтөбе тұрғындары мыс зауытының құрылысына қарсы қол жинай бастады

Ақтөбеліктер Қытай корпорацияларының қаржысына салынып жатқан мыс зауытының іске қосылуы қаланы газ камерасы мен Қазақстанның түкпір-түкпірінен әкелінетін қалдықтар төгілетін орынға айналдырады деп алаңдайды. Сондай-ақ қала тұрғындары Ақтөбеде мұнай қалдықтарын өңдейтін, қоршаған ортаға зиян келтіруі мүмкін екі өндіріс орнының ашылуына қарсылық білдіруде.

Ренат ТАИПОВ

aktobetimes@list.ru

Қалалық экобелсенділер «АТ» редакциясына Ақтөбені экологиялық апат аймағына айналдыруы мүмкін үш кәсіпорынның құрылысына қарсы петиция жолдады.Петиция мәтінін толық нұсқасында жариялап отырмыз.Өтінішке epetition.kz ресми мемлекеттік сайтында қол қоюға болады. Петицияға сілтемелер «АТ» сайтына және Instagram желісіндегі @aktobe_times парақшасының профиліне орналастырылған.

Қалалық экобелсенділер «АТ» редакциясына Ақтөбені экологиялық апат аймағына айналдыруы мүмкін үш кәсіпорынның құрылысына қарсы петиция жолдады.Петиция мәтінін толық нұсқасында жариялап отырмыз.Өтінішке epetition.kz ресми мемлекеттік сайтында қол қоюға болады. Петицияға сілтемелер «АТ» сайтына және Instagram желісіндегі @aktobe_times парақшасының профиліне орналастырылған.

ПЕТИЦИЯ: Ақтөбені экологиялық апаттан құтқарайық! Жаңа улы өндірістердің іске қосылуына жол бермейік!

Жолданатын мекемелер:

Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрлігіне,

Ақтөбе облысының әкімдігіне,

Қазақстан Республикасының Үкіметіне.

Ақтөбе қазірдің өзінде экологиялық дағдарыстың алдында тұр!

Қаламыз жылдар бойы өнеркәсіптік шығарындылардан зардап шегіп келеді. Ақтөбе ұзақ уақыттан бері Ақтөбе ферроқорытпа зауытының (АФЗ), Ақтөбе хром қосындылары зауытының (АХҚЗ) және Алға химия комбинатының қызметінен қалған тарихи хром және бор қосылыстарымен ластану аймағында тұр.

• Өзендер мен су: Су көздері мен өзендер, соның ішінде трансшекаралық Елек өзені, өмір сүруге және шаруашылық мақсатта пайдалануға жарамсыз деп танылған. Қала қазірдің өзінде ауыз су тапшылығынан зардап шегіп отыр — кейбір тұрғын алаптарында орталықтандырылған су құбыры жоқ.
• Ауа: Үлкен шлак үйінділерінен құрамында хром бар шаң көтеріліп, Ақтөбе аумағына таралады.
• Денсаулық: Қалада ресми түрде 8 500-ден астам онкологиялық науқас тіркелген, жыл сайын 1 400 адамнан қатерлі ісік анықталады, олардың жартысы алғашқы жылдың ішінде қайтыс болады.

600 мың тұрғыны бар Ақтөбе тұрғындары өңірдің өнеркәсіптік мәртебесі үшін денсаулығымен төлеп отыр. Қаланы қауіпті қалдықтар полигонына айналдыруға бұдан әрі жол беруге болмайды!

         Жаңа қауіп: Ақтөбе улы өндіріс орындарының қоршауында қалмақ

Осындай күрделі экологиялық жағдайға қарамастан, Ақтөбе қаласының аумағында өмір сүруге жағдайды одан әрі нашарлатуы мүмкін үш жаңа қауіпті кәсіпорынды іске қосу жоспарланып отыр:

1. Мыс сынықтарын өңдейтін зауыт («Phoenix Industrial Group» ЖШС) — тұрғын үйлерден небәрі 2–3 шақырым жерде орналасатын ірі кешен. Кәсіпорынның жұмыс істеу мерзімі 100 жылға есептелген. Жылына 6 500 тонна қалдық пен зиянды шығарындылар түзіледі деп көрсетілген.
2. Солтүстік өнеркәсіп аймағындағы мұнай қалдықтарын өңдеу зауыты («Самрук XXI» ЖШС) — жылына 14 500 тонна мұнай қалдығын өңдеу жоспарланған.
3. Қаланың оңтүстігіндегі мұнай қалдықтарын өңдеу зауыты («Алау и К» ЖШС) — жылына 3 600 тонна мұнай қалдығын өңдеу жоспарланған.

Осы үш нысанның іске қосылуы неге әкеледі?

• Ауаны «газ камерасына» айналдыру: Бұл кәсіпорындардың қатар іске қосылуы қалаға жүздеген тонна улы шығарындылардың таралуына әкелуі мүмкін. Атап айтқанда, онкологиялық ауруларға, демікпеге, ми қызметінің бұзылуына және балалардың зияткерлік қабілетінің төмендеуіне себеп болуы мүмкін аса улы зат — азот диоксидінің жыл сайын 155 тоннадан астамы атмосфераға шығарылатыны көрсетілген.
• Мыс шаңы мен ауыр металдардың таралуы: Бұған қоса, атмосфераға 34 тонна мыс оксиді, 9 тонна аммиак және жүйке жүйесі мен қан түзу жүйесіне зиян келтіруі мүмкін 120 тоннадан астам қауіпті мыс шаңы таралады деп көрсетілген.
• Ақтөбені қалдықтар полигонына айналдыру: Қазақстанның түкпір-түкпірінен улы мыс және мұнай қалдықтары қалаға тасымалданып, тұрғындарға жақын аумақта мыңдаған тонна өндірістік қалдық жиналуы мүмкін.
• Су ресурстарының одан әрі сарқылуы: Мыс өндірісі суды өте көп мөлшерде қажет етеді. Бұл Ақтөбе тұрғындарының ауыз суға деген қажеттілігін қамтамасыз етуді қиындатып, қалған жерасты су қабаттарының ластану қаупін арттыруы мүмкін.

  БІЗДІҢ ТАЛАПТАРЫМЫЗ:

  Біз, Ақтөбе қаласының тұрғындары, өмір сүруге және денсаулыққа қолайлы қоршаған ортаға деген конституциялық құқығымыздың қорғалуын талап етеміз:

  1. «Phoenix Industrial Group» ЖШС-нің мыс өңдеу зауытын, сондай-ақ «Самрук XXI» ЖШС мен «Алау и К» ЖШС-нің мұнай қалдықтарын өңдеу нысандарын Ақтөбе қаласының аумағында салуға және іске қосуға толық тыйым салуды талап етеміз.
  2. Ақтөбенің тұрғын аймақтарынан 15 шақырым радиуста қауіптіліктің I және II сыныптарына жататын кез келген жаңа өндіріс орындарын орналастыруға мораторий енгізуді талап етеміз.
  3. Осындай инвестициялық және өнеркәсіптік жобаларды Ақтөбе облысының елді мекендерінен алыс аумақтарға орналастыру мүмкіндігін қарастыруды және бұл ретте барлық экологиялық талаптардың қатаң сақталуын қамтамасыз етуді талап етеміз.
  4. Ақтөбе тұрғындарының денсаулығына әсерін анықтау мақсатында қолданыстағы және жоспарланып отырған барлық кәсіпорындардың жиынтық (кумулятивтік) әсеріне тәуелсіз, кешенді экологиялық сараптама жүргізуді талап етеміз.

  Ақтөбені оқшауланған экологиялық аймаққа айналдырмаңыздар!

  Балаларымызға таза ауа мен қауіпсіз су қажет!

    

  Мұрат Жәкиев: «Ақтөбенің экологиясы мыс зауытының іске қосылуына шыдамайды. Оның жұмысы тарифтердің өсуіне әкеледі»

  «Ғылым және инновациялар» қорының өкілі мыс зауытының іске қосылуы облыс орталығындағы экологиялық жағдайды одан әрі ушықтырады деп есептейді. Мұрат Жәкиевтің айтуынша, Ақтөбеге барлық зиянды өндірістердің жиынтық әсерінің деңгейі белгісіз және ол ешқандай есепке алынбайды. Экобелсенді мыс зауытының құрылысын тоқтатуды талап етіп, қол жинау басталғанын да хабарлады.

  Ақтөбеде қажетті рұқсаттардың болуына қатысты мәселе шешілмегеніне қарамастан, мыс қалдықтарын өңдейтін зауыттың құрылысы басталып кетті. Қытайлық компаниялардың қаржысына салынып жатқан зауыттың іргетасына алғашқы тас 25 мамырда қаланды.

      Зауытты 2127 жылға дейін, яғни 100 жыл бойы пайдалану жоспарланып отыр. Кәсіпорынның өндірістік қуаты — жылына 100 мың тонна мыс катанкасы мен кабель өндіру. Өнімдерді Қазақстанның түкпір-түкпірінен Ақтөбеге әкелінетін мыс қалдықтарынан өндіру жоспарланған.

         Зауыт қаланың аумағында, әуежайдың ар жағында, жақында құрылған арнайы экономикалық аймақта (АЭА) орналасқан.Кәсіпорынның өзі жылына 490 тонна зиянды зат шығарындыларын атмосфераға шығарады деп көрсетілген. Ал өндіріс нәтижесінде пайда болатын қалдық көлемі де өте үлкен — жылына 6 мың тонна.

          Зауыттың іске қосылуының ықтимал салдары туралы ақтөбелік эколог, «Ғылым және инновациялар» қорының атқарушы директоры Мұрат Жәкиев өз пікірін білдірді:

        «Біздің қаламыз өнеркәсіптік кәсіпорындарға онсыз да шамадан тыс жүктелген — АФЗ, АХҚЗ, екі мұнай өңдеу кәсіпорны, темір-бетон бұйымдары зауыты және басқа да көптеген өндіріс орындары бар. Енді тағы бір ірі кәсіпорын — мыс зауыты іске қосылса, Ақтөбенің экологиясы оған жай ғана төтеп бере алмайды. Сонымен қатар Ақтөбедегі экологиялық жағдайға түсетін жиынтық жүктемені ешкім есептеп отырған жоқ. Экологиялық кодексте «қоршаған орта жай-күйінің нысаналы көрсеткіштері» деген ұғым бар. Біз облыс әкімдігіне бұл көрсеткіштерді анықтап, солардың негізінде экологиялық жағдайды болжау қажет екенін үнемі айтып келеміз.

          Ал бізде жағдай қалай? АФЗ өз шығарындыларын есептейді, АХҚЗ өз шығарындыларын есептейді, яғни әр кәсіпорын өз көрсеткішін жеке есептейді. Ал олардың жиынтық әсерін ешкім есептемейді. Басқаша айтқанда, бейнелеп айтсақ, ыдысымыз әлдеқашан толып тұрған болуы мүмкін. Ал мыс зауытының қосымша әсері жағдайымызды одан әрі ушықтырады. Бұл — біріншіден. Екіншіден, зауыттың құрылысы мен іске қосылуы электр энергиясы мен су тұтынуға қосымша жүктеме түсіреді. Зауытта электр қуатымен немесе газбен жұмыс істейтін пештер болады. Қалай болғанда да, бұл жүктемелер бізге әсер етеді.

           Зауыттың іске қосылуы электр энергиясының тарифтерінің өсуіне әкелуі мүмкін. Өйткені электр энергиясын жеткізушіге оны кім тұтынатыны маңызды емес. Ол жалпы жағдайды, қанша электр энергиясы тұтынылатынын көреді. Тұтыну көлемінің артып келе жатқанын байқаса, бағаны да көтере бастайды. Демек, мыс зауытының іске қосылуы баға саясатына да әсер етуі мүмкін.Жалпы, менің ойымша, Ақтөбе мыс зауытына төтеп бере алмайды».

  Мұрат Жәкиев сондай-ақ зауыттың құрылысына қарсылық білдіріп отырған қала тұрғындарының петиция дайындағанын хабарлады. Қолдар петицияға қағаз түрінде жиналып жатыр.

   Петицияға қол қою үшін WhatsApp арқылы +7 707 433 66 56 нөміріне хабарласу қажет.